Diyetisyen Yönetmeliği: Ofis Açma, Ruhsat ve Meslek Rehberi

Kendi ofisinizi açmak, bağımsız beslenme danışmanlığı vermek — birçok diyetisyenin kariyer hedeflerinden biri bu. Ancak Sağlık Bakanlığı'nın yayımladığı Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik bu süreci oldukça detaylı bir şekilde düzenliyor. Yönetmeliği bilmeden hareket etmek ciddi yaptırımlara yol açabilir.

Bu rehberde yönetmeliğin diyetisyenleri doğrudan ilgilendiren maddelerini, ofis açma sürecini, fiziki şartları, tabela kurallarını, danışmanlık verirken dikkat edilmesi gerekenleri ve sık yapılan hataları ele alıyoruz.

Yönetmelik Kimin İçin?

Yönetmelik yalnızca diyetisyenlere değil, klinik psikolog, hemşire, fizyoterapist, odyolog, dil ve konuşma terapisti, podolog ve ergoterapist dahil tüm sağlık meslek mensuplarını kapsıyor. Ancak burada odak noktamız diyetisyenler.

Yönetmelikte "sağlık meslek hizmet birimi" olarak tanımlanan birim, diyetisyenlerin mesleklerini serbest olarak icra ettikleri özel sağlık kuruluşunu ifade ediyor. Yani halk arasında "diyetisyen ofisi" veya "beslenme danışmanlığı merkezi" olarak bilinen yer, resmi adıyla sağlık meslek hizmet birimi.

Kimler Ofis Açabilir?

İlk ve en temel kural: yalnızca Türk vatandaşı olan ve mesleklerini serbest olarak icra etme hak ve yetkisine sahip diyetisyenler ofis açabilir. Tüzel kişiler — yani şirketler — sağlık meslek hizmet birimi açamaz. Bu önemli bir ayrım çünkü bir limited şirket veya anonim şirket kurarak diyetisyen ofisi işletemezsiniz.

İkinci önemli nokta: aynı unvana sahip en fazla üç diyetisyen birlikte müşterek bir hizmet birimi açabiliyor. Bu durumda her bir diyetisyen için ayrı ruhsat belgesi düzenlenir ve ayrı uygulama odaları bulunmak zorundadır. Ortak alanlardan ise hep birlikte sorumlusunuz.

Ruhsat Alma Süreci: Adım Adım

Ruhsatsız faaliyet göstermek mümkün değil. Süreç şu şekilde işliyor:

1. Başvuru: İl Sağlık Müdürlüğü'ne gerekli belgelerle başvuru yapılır.

2. Evrak kontrolü: Müdürlük evraklarınızı inceler. Eksiklik varsa 10 iş günü içinde bildirilir ve düzeltmeniz için 30 iş günü süre verilir. Eksikliği gidermezseniz dosyanız iade edilir.

3. Yerinde inceleme: Evraklar tamamsa, müdürlükçe oluşturulan bir komisyon başvuru tarihinden itibaren en geç 30 iş günü içinde ofisinizi yerinde inceler. Bu komisyon tercihen en az bir diyetisyenden oluşan en az üç kişilik bir heyettir.

4. Eksiklik varsa düzeltme: Yerinde inceleme sonucu eksiklik tespit edilirse, bunların düzeltilmesi için yine 30 iş günü süre verilir.

5. Ruhsat belgesi düzenlenmesi: Her şey uygunsa ruhsat belgesi düzenlenir.

Dikkat edilmesi gereken kritik süre: ruhsat aldıktan sonra 6 ay içinde faaliyete geçmezseniz ruhsatınız iptal edilir. Ayrıca ruhsat devredilemez — ofisinizi başka bir diyetisyene satamazsınız. Taşınmak isterseniz de ruhsat sürecini baştan başlatmanız gerekiyor.

Fiziki Şartlar: Ofisiniz Nasıl Olmalı?

Yönetmelik, ofisin fiziki koşullarını oldukça net çiziyor. "Herhangi bir oda kiralayıp tabela asarım" yaklaşımı burada işlemiyor.

Zorunlu alanlar ve ölçüler:

Alan	Minimum Büyüklük	Özellikler
Uygulama odası	En az 10 m²	İçinde lavabo zorunlu
Bekleme salonu	En az 8 m²	Sekreter alanı olarak da kullanılabilir
Tuvalet	Belirtilmemiş	Engelli kullanımına uygun, kapı dışarı açılmalı veya sürgülü

Eğer müşterek ofis açıyorsanız ve birden fazla uygulama odası varsa, her ek oda için bekleme salonuna 5 m² ilave edilmesi gerekiyor. Her diyetisyen için en fazla iki uygulama odası bulundurulabilir.

Ölçülerde %10'a kadar sapma kabul ediliyor. Yani uygulama odanız 9,1 m² ise yönetmeliğe uygun sayılır, ama 8,5 m² olursa uygun sayılmaz.

Genel bina koşulları:

Bina müstakil olabilir veya bağımsız bir bölümde kurulabilir (sağlık hizmeti alanları bütünlük arz etmeli)
Yeterli havalandırma ve aydınlatma
Uygun ısıtma ve soğutma sistemi
Ruhsat belgesi ve diplomanın görünür yerde asılı olması zorunlu
Bakanlığın belirlediği tıbbi cihaz ve donanımın bulundurulması zorunlu (Sağlık Bakanlığı Ürün Takip Sistemine kayıtlı olmalı)

Tabela Kuralları: Neyi Yazabilir, Neyi Yazamazsınız?

Tabela konusu yönetmeliğin en sık ihlal edilen maddelerinden biri. Kurallar net:

Dış tabela:

Maksimum 4 m² büyüklüğünde olabilir
Bina giriş kapısındaki tabela 40x60 cm'den büyük olamaz
"Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi" ibaresi bulunmak zorunda
"Özel" ibaresi diğer yazı büyüklüğünün yarısından az olamaz
En fazla iki renk kullanılabilir
Yazılar süslemesiz ve sade olmalı
Bina dış cephesinde tabeladan başka hiçbir yazı veya işaret bulunamaz

Tabelada olması gerekenler:

Diyetisyenin adı ve soyadı
"Diyetisyen" unvanı
Akademik unvan varsa, meslek unvanından sonra ve aynı ebatta yazılabilir

Tabelada asla olmaması gerekenler:

"Zayıflama merkezi", "diyet merkezi", "beslenme kliniği" gibi ifadeler
Başka bir meslek adı veya "uzman" ibaresi
Kamu sağlık kuruluşlarını çağrıştıracak ifadeler (ülke genelinde, hangi il olursa olsun)
Tedavi vaatleri, kampanya veya fiyat bilgisi

Her oda kapısında kullanım amacını belirten bir iç tabela da bulunmalı.

Danışmanlık Verirken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yönetmeliğin belki de en önemli bölümü, hizmet sunumuna ilişkin kurallar. Bu kuralları bilmemek hem hastanıza hem de kendinize zarar verebilir.

Hasta bireylere hizmet: Hekim onayı şart

Tanısı konulmuş hastalara beslenme hizmeti sunabilmeniz için ilgili hekim tarafından tedavi planı veya reçetenin düzenlenmiş olması gerekiyor. Yani bir diyabet hastası size geldiğinde, elinde doktorunun tedavi planı olmalı. Siz yalnızca bu plan çerçevesinde hizmet verebilirsiniz.

Hizmet akışı şöyle olmalı:

Hasta, hekim tarafından düzenlenmiş tedavi planı veya reçeteyle gelir
Hasta kimliği doğrulanır, sisteme kayıt yapılır
Siz reçete veya tedavi planını kontrol edersiniz
Eğer planın hastaya zarar vereceğini öngörüyorsanız uygulama yapmazsınız
Hastayı yapılacak işlem hakkında bilgilendirirsiniz
Her uygulama için yazılı bilgilendirilmiş rıza alırsınız
Yalnızca reçete veya tedavi planında yer alan işlemleri uygularsınız

Sağlıklı bireylere hizmet

Sağlıklı bireylere — yani herhangi bir hastalık tanısı olmayan kişilere — beslenme danışmanlığı vermek hekim reçetesi gerektirmez. Ancak yetki sınırlarınız dahilinde kalmanız zorunludur. Tıbbi teşhis koyamazsınız.

Kesinlikle yapamayacağınız şeyler

Yönetmelik bu konuda çok net:

Ruhsatsız danışmanlık vermek yasak. Kendi adınıza ruhsatlandırılmış ofisiniz olmadan "danışmanlık", "eğitim", "koçluk" veya başka isim altında sağlık hizmeti sunamazsınız. Evden online danışmanlık da buna dahil.
İlaç, takviye, kozmetik satışı yasak. Mesleki yetki kapsamındaki tıbbi malzeme ve ilaç listesi haricinde hiçbir şey bulunduramaz ve satamazsınız. Gıda takviyesi ve kozmetik ürünler de bu yasağa dahil.
Tetkik ve tahlil isteyemezsiniz. Başvuran bireylerden tetkik ve tahlil yaptırmasını isteyemezsiniz.
Başka kuruluşlara yönlendirme yasak. Ofisinizde yapılamayan işlemler için hastaları başka sağlık kuruluşlarına yönlendiremezsiniz ve bu amaçla anlaşma yapamazsınız.
Başka bir sağlık kuruluşunda çalışamazsınız. Kendi ofisinizi işletirken aynı anda hastanede veya başka bir yerde çalışmanız mümkün değil.

Hasta verileri ve kayıt tutma

Tüm hasta verilerini elektronik ortamda kaydetmek zorunlu. Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi kullanmanız gerekiyor. Kayıtlar KVKK'ya uygun tutulmalı ve Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemine aktarılmalı.

Elektronik imza ile imzalanmış tıbbi kayıtlar resmi kayıt olarak kabul ediliyor. Verilerin fiziki, manyetik veya elektronik müdahalelere karşı korunması sizin sorumluluğunuzda.

Size Uygun Eğitimi Bulun

Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?

Personel Çalıştırma Kuralları

Ofisinizde yanınıza personel alabilirsiniz ama sınırları var:

Faaliyet alanınıza göre en fazla bir sağlık teknikeri/teknisyeni çalıştırabilirsiniz
Destek personeli (sekreter, temizlik vb.) çalıştırabilirsiniz ama destek personeli sağlık hizmet sunumunda görevlendirilemez
Personelin işten ayrılması durumunda 10 iş günü içinde müdürlüğe bildirmeniz gerekir
Tüm personel fotoğraflı kimlik kartı taşımak zorunda

Reklam ve Tanıtım Kuralları

Sosyal medya ve dijital platformlardaki tanıtım faaliyetleriniz Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik'e tabi. Temel kurallar:

Bilgilendirici içerik paylaşabilirsiniz
Tedavi öncesi-sonrası fotoğrafları paylaşamazsınız
Hasta yorumları veya referansları kullanamazsınız
Talep yaratmaya yönelik tanıtım yapılamaz
Diğer kuruluşlar aleyhine haksız rekabet oluşturacak davranışlarda bulunamazsınız
Basılı ve elektronik materyallerde de tabela kurallarına uymalısınız

Denetim ve Yaptırımlar

Ofisiniz yılda en az bir kez olağan denetime tabi tutulur. Denetim sırasında tüm kayıtlarınızı ve fiziki alanlarınızı göstermek zorundasınız. Gizli oda, dolap veya bölüm bulundurmak yasak.

Denetimde hasta sağlığını ve güvenliğini tehlikeye sokan bir durum tespit edilirse, ofisinizin faaliyeti eksiklik giderilinceye kadar Valilik tarafından durdurulabilir.

Mevcut Ofisler İçin Uyum Süreci

Bu yönetmelikten önce açılmış olan sağlık kabinleri için geçiş süreci öngörülmüş:

Fiziki standartlar açısından açıldığı tarihteki mevzuat geçerli olmaya devam ediyor
Diğer standartlar (personel, hizmet, kayıt, reklam vb.) açısından 31/12/2025 tarihine kadar yeni yönetmeliğe uyum sağlanmalı
Yönetmelik öncesi muhtelif adlarla faaliyet gösteren yerler ise 3 ay içinde uyum sağlamak zorunda
Süre sonunda uyum sağlayamayan yerler kapatılır