Malcolm Baldrige Ödülü Nedir? Kalite Ödülleri ve Mükemmellik Modelleri Rehberi

Kalite yönetimi dünyasında uluslararası kabul görmüş üç büyük ödül bulunmaktadır: ABD'nin Malcolm Baldrige Ulusal Kalite Ödülü, Japonya'nın Deming Ödülü ve Avrupa'nın EFQM Mükemmellik Ödülü. Bu ödüller, kuruluşların performans mükemmelliğine ulaşma yolculuklarında birer pusula görevi üstlenir. Peki bu ödüller tam olarak nedir, hangi kriterlere dayanır ve Türkiye'deki kalite ödülleri nasıl konumlanır?

Bu rehberde Malcolm Baldrige Kalite Ödülü'nün 7 kriterini, EFQM Mükemmellik Modeli'nin RADAR mantığını, Deming Ödülü'nün tarihsel önemini, bu üç modelin karşılaştırmasını ve Türkiye'deki KalDer Ulusal Kalite Ödülü süreçlerini detaylı olarak inceleyeceğiz.

Kalite Ödülleri Neden Önemli?

Kalite ödülleri, kuruluşlar için yalnızca bir prestij simgesi değildir. Bu ödüllerin arkasındaki modeller, işletmelere sistematik bir öz değerlendirme çerçevesi sunar. Bir kuruluş ödül kazanmasa bile, başvuru sürecinin kendisi güçlü ve zayıf yönlerin tespit edilmesine, stratejik iyileştirme alanlarının belirlenmesine ve organizasyonel olgunluk seviyesinin ölçülmesine olanak tanır.

Kalite ödüllerinin kuruluşlara sağladığı temel faydalar şunlardır:

Öz değerlendirme disiplini: Sistematik bir çerçeveyle iç denetim yapma alışkanlığı kazandırır.
Benchmarking imkanı: Sektör liderleriyle kıyaslama yapma fırsatı sunar.
Stratejik odaklanma: İyileştirme alanlarını veriye dayalı olarak önceliklendirmeyi sağlar.
Çalışan motivasyonu: Mükemmellik kültürünü organizasyonun her kademesine yayar.
Müşteri güveni: Ulusal veya uluslararası düzeyde tanınmış bir ödül, paydaşlara güçlü bir mesaj verir.

Araştırmalar, kalite ödülü alan veya bu modelleri sistematik uygulayan kuruluşların hisse senedi performansının, S&P 500 endeksine kıyasla ortalama %2-3 oranında daha yüksek getiri sağladığını göstermektedir.

Malcolm Baldrige Ulusal Kalite Ödülü Nedir?

Malcolm Baldrige Ulusal Kalite Ödülü (Malcolm Baldrige National Quality Award - MBNQA), 1987 yılında ABD Kongresi tarafından çıkarılan Public Law 100-107 ile kurulmuştur. Ödül, adını 1981-1987 yılları arasında ABD Ticaret Bakanı olarak görev yapan ve kalite yönetimi konusundaki vizyonuyla tanınan Malcolm Baldrige'den almaktadır. Baldrige, ABD'li şirketlerin küresel rekabet gücünü artırmak için kalite odaklı yaklaşımların benimsenmesini savunmuş ve bu felsefenin yaygınlaşmasında kritik bir rol oynamıştır.

Ödül, National Institute of Standards and Technology (NIST) tarafından yönetilmektedir. Her yıl altı farklı kategoride (imalat, hizmet, küçük işletme, eğitim, sağlık ve kar amacı gütmeyen kuruluşlar) en fazla üçer kuruluşa verilebilmektedir. ABD Başkanı tarafından takdim edilen bu ödül, ABD'nin performans mükemmelliği alanındaki en prestijli tanınırlığıdır.

Baldrige Mükemmellik Çerçevesinin Amacı

Baldrige modeli yalnızca bir ödül programı değil, aynı zamanda bir performans mükemmelliği çerçevesidir. Bu çerçevenin temel amaçları şunlardır:

Kuruluşlara yönetim uygulamalarını iyileştirmeleri için bir yol haritası sunmak
En iyi uygulamaların (best practices) paylaşılması yoluyla ulusal rekabet gücünü artırmak
Sonuç odaklı bir yönetim anlayışını organizasyonlara kazandırmak
Tüm paydaşlara (müşteri, çalışan, toplum) değer üretme kapasitesini geliştirmek

Malcolm Baldrige 7 Kriteri ve 1000 Puanlık Değerlendirme Sistemi

Baldrige modeli, birbiriyle entegre 7 temel kriter üzerine inşa edilmiştir. Bu kriterler toplam 1000 puan üzerinden değerlendirilir. Kriterler "süreç" ve "sonuç" olmak üzere iki ana gruba ayrılır: ilk altı kriter süreç odaklıyken, yedinci kriter elde edilen sonuçları ölçer.

Baldrige 7 Kriter ve Puan Dağılımı Tablosu

Kriter No	Kriter Adı	Alt Kriterler	Puan
1	Liderlik	1.1 Üst Yönetim Liderliği (70 puan), 1.2 Yönetişim ve Toplumsal Sorumluluk (50 puan)	120
2	Strateji	2.1 Strateji Geliştirme (45 puan), 2.2 Strateji Uygulama (40 puan)	85
3	Müşteri	3.1 Müşterinin Sesi (40 puan), 3.2 Müşteri Bağlılığı (45 puan)	85
4	Ölçme, Analiz ve Bilgi Yönetimi	4.1 Organizasyonel Performansın Ölçümü ve Analizi (45 puan), 4.2 Bilgi Yönetimi ve BT (45 puan)	90
5	İşgücü	5.1 İşgücü Ortamı (40 puan), 5.2 İşgücü Bağlılığı (45 puan)	85
6	Operasyonlar	6.1 İş Süreçleri (45 puan), 6.2 Operasyonel Etkinlik (40 puan)	85
7	Sonuçlar	7.1 Ürün/Hizmet Sonuçları (100), 7.2 Müşteri Sonuçları (80), 7.3 Finansal/Pazar Sonuçları (80), 7.4 İşgücü Sonuçları (80), 7.5 Süreç Etkinliği Sonuçları (60), 7.6 Liderlik Sonuçları (50)	450
		TOPLAM	1000

Bu tabloda dikkat çeken en önemli nokta, Sonuçlar kriterinin tek başına 450 puana yani toplam puanın %45'ine sahip olmasıdır. Bu durum, Baldrige modelinin temel felsefesini yansıtır: iyi tasarlanmış süreçler ancak somut ve ölçülebilir sonuçlar ürettiğinde değer kazanır.

Her Kriterin Detaylı Açıklaması

1. Liderlik (120 Puan): Üst yönetimin vizyonu nasıl belirlediği, değerleri nasıl yaydığı, etik yönetişim yapılarını nasıl oluşturduğu ve toplumsal sorumluluğu nasıl yerine getirdiği değerlendirilir. Liderler, organizasyonel performanstan doğrudan sorumlu tutulur.

2. Strateji (85 Puan): Kuruluşun stratejik hedeflerini nasıl geliştirdiği, bu hedefleri eylem planlarına nasıl dönüştürdüğü ve stratejik planların uygulanma sürecinin nasıl izlendiği incelenir. SWOT analizi, senaryo planlama ve stratejik performans göstergeleri bu kriterin kapsamındadır.

3. Müşteri (85 Puan): Müşteri ihtiyaç ve beklentilerinin nasıl belirlediği, müşteri memnuniyetinin nasıl ölçüldüğü ve müşteri sadakatinin nasıl sağlandığı değerlendirilir. Şikayet yönetimi, müşteri segmentasyonu ve ilişki yönetimi stratejileri bu kriterin temel bileşenleridir.

4. Ölçme, Analiz ve Bilgi Yönetimi (90 Puan): Organizasyonel performans verilerinin nasıl toplandığı, analiz edildiği ve karar alma süreçlerinde nasıl kullanıldığı incelenir. Bu kriter, diğer altı kriterin "sinir sistemi" olarak nitelendirilir ve bilgi teknolojileri altyapısının etkinliğini de kapsar.

5. İşgücü (85 Puan): Çalışanların kapasitesinin nasıl geliştirildiği, işgücü planlamasının nasıl yapıldığı, çalışan bağlılığının nasıl sağlandığı ve güvenli bir çalışma ortamının nasıl oluşturulduğu değerlendirilir.

6. Operasyonlar (85 Puan): Temel iş süreçlerinin nasıl tasarlandığı, yönetildiği ve iyileştirildiği incelenir. Tedarik zinciri yönetimi, inovasyon süreçleri ve operasyonel hazırlık bu kriterin alanına girer.

7. Sonuçlar (450 Puan): Kuruluşun ürün/hizmet kalitesi, müşteri memnuniyeti, finansal performans, çalışan memnuniyeti, süreç etkinliği ve liderlik sonuçları ölçülebilir verilerle değerlendirilir. Trendlerin olumlu yönde seyretmesi, karşılaştırmalı verilerin rakiplerden iyi olması ve sonuçların stratejik hedeflerle uyumlu olması beklenir.

EFQM Mükemmellik Modeli

EFQM (European Foundation for Quality Management) Mükemmellik Modeli, 1988 yılında 14 büyük Avrupa şirketinin öncülüğünde kurulan EFQM vakfı tarafından geliştirilmiştir. Model, 1991 yılından bu yana Avrupa Kalite Ödülü (EQA) için temel çerçeve olarak kullanılmaktadır.

EFQM modeli 9 kriter üzerine yapılandırılmıştır: 5 tanesi Girdi (Enablers) kriteri, 4 tanesi ise Sonuç (Results) kriteridir. Toplam puanlama 1000 puan üzerinden yapılır.

EFQM 9 Kriter ve Puan Dağılımı

Kriter Türü	Kriter No	Kriter Adı	Puan
Girdi	1	Liderlik	100
Girdi	2	Strateji	100
Girdi	3	Çalışanlar	100
Girdi	4	Ortaklıklar ve Kaynaklar	100
Girdi	5	Süreçler, Ürünler ve Hizmetler	100
Sonuç	6	Müşteri Sonuçları	150
Sonuç	7	Çalışan Sonuçları	100
Sonuç	8	Toplum Sonuçları	100
Sonuç	9	İş Sonuçları	150
		TOPLAM	1000

EFQM modelinde girdiler ve sonuçlar eşit ağırlığa sahiptir: girdiler 500 puan, sonuçlar 500 puan. Bu denge, modelin "iyi süreçler iyi sonuçlar doğurur" felsefesini yansıtır.

RADAR Mantığı

EFQM modelinin değerlendirme metodolojisi RADAR mantığına dayanır. RADAR, İngilizce baş harflerden oluşan bir kısaltmadır:

Results (Sonuçlar): Kuruluşun elde ettiği sonuçlar nelerdir?
Approach (Yaklaşım): Bu sonuçlara ulaşmak için hangi yaklaşımlar benimsenmiştir?
Deployment (Yayılım): Yaklaşımlar organizasyonun tamamında sistematik olarak uygulanıyor mu?
Assessment & Refinement (Değerlendirme ve İyileştirme): Yaklaşımlar düzenli olarak gözden geçiriliyor ve iyileştiriliyor mu?

RADAR mantığı, Deming'in PDCA döngüsüne benzer şekilde sürekli iyileştirme odaklıdır. Girdi kriterleri Approach-Deployment-Assessment & Refinement boyutlarıyla, sonuç kriterleri ise Results boyutuyla değerlendirilir.

Deming Ödülü

Deming Ödülü (Deming Prize), 1951 yılında Japonya'da kurulan dünyanın en eski kalite ödülüdür. Ödül, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Japonya'nın yeniden yapılanma sürecinde istatistiksel kalite kontrol yöntemlerini öğreten Amerikalı istatistikçi W. Edwards Deming'in onuruna oluşturulmuştur.

Ödül, Japon Bilim Adamları ve Mühendisleri Birliği (JUSE - Union of Japanese Scientists and Engineers) tarafından yönetilmektedir. Baldrige ve EFQM'den farklı olarak Deming Ödülü'nde sabit bir kriter ve puan seti yoktur; bunun yerine kuruluşun kendi hedeflerine ve zorluklarına özgü bir değerlendirme yapılır.

Deming Ödülü'nün temel değerlendirme alanları şunlardır:

Yönetim politikaları ve stratejik planlama
Organizasyon yapısı ve operasyonel süreçler
İnsan kaynakları geliştirme ve eğitim
Bilgi toplama, iletişim ve kullanma
Analiz ve standardizasyon
Kontrol ve kalite güvence
Sonuçlar ve gelecek planları

Deming Ödülü uluslararası başvurulara da açıktır. Türkiye'den Brisa (2003) bu ödülü kazanan kuruluşlar arasında yer almaktadır.

Baldrige vs EFQM vs Deming: Kapsamlı Karşılaştırma

Bu üç model arasındaki benzerlik ve farklılıkları anlamak, kalite yöneticilerinin doğru stratejiyi belirlemesinde kritik öneme sahiptir.

Karşılaştırma Kriteri	Malcolm Baldrige (MBNQA)	EFQM Mükemmellik Modeli	Deming Ödülü
Kuruluş Yılı	1987	1991	1951
Menşe Ülke	ABD	Avrupa (Brüksel)	Japonya
Yönetici Kuruluş	NIST	EFQM Vakfı	JUSE
Kriter Sayısı	7 kriter	9 kriter (5 girdi + 4 sonuç)	Esnek (kuruluşa özgü)
Toplam Puan	1000	1000	Sabit puan yok
Sonuç Ağırlığı	%45 (450 puan)	%50 (500 puan)	Değişken
Değerlendirme Yöntemi	Süreç ve Sonuç Matrisi	RADAR Mantığı	Kuruluşa özgü değerlendirme
Başvuru Kapsamı	Yalnızca ABD kuruluşları	Tüm dünya	Tüm dünya
Odak Noktası	Performans mükemmelliği ve rekabet gücü	Sürdürülebilir mükemmellik	Toplam Kalite Yönetimi ve istatistiksel yöntemler
Kategori Sayısı	6 (imalat, hizmet, KOBİ, eğitim, sağlık, kar amacı gütmeyen)	Büyük ve KOBİ	Bireysel ve kurumsal
Geri Bildirim Raporu	Detaylı güçlü yön/iyileştirme fırsatı raporu	RADAR bazlı geri bildirim raporu	Kapsamlı danışmanlık raporu
Türkiye'deki Karşılığı	KalDer Ulusal Kalite Ödülü (EFQM tabanlı)	KalDer Ulusal Kalite Ödülü	Doğrudan başvuru

Her üç model de sürekli iyileştirme felsefesine dayanmakla birlikte, Baldrige sonuç odaklı pragmatik yaklaşımıyla, EFQM dengeli girdi-sonuç felsefesiyle, Deming ise istatistiksel yöntemler ve TKY odağıyla öne çıkar.

Baldrige ve ISO 9001 Arasındaki Farklar

Kalite yöneticilerinin sıkça karşılaştırdığı bir diğer konu da Baldrige modeli ile ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi standardı arasındaki farklardır. Bu ikisi birbirini dışlamaz; aksine birbirini tamamlar.

Karşılaştırma Kriteri	Malcolm Baldrige	ISO 9001
Türü	Performans mükemmelliği modeli (ödül çerçevesi)	Uluslararası yönetim sistemi standardı
Amacı	Organizasyonel mükemmelliğe ulaşmak	Kalite yönetim sisteminin minimum gerekliliklerini sağlamak
Yaklaşımı	Sonuç odaklı, karşılaştırmalı (benchmark)	Süreç odaklı, uygunluk denetimi
Değerlendirme	1000 puan üzerinden puanlama	Uygun/Uygun Değil (belgelendirme)
Sonuç Vurgusu	Çok güçlü (%45 ağırlık)	Sınırlı (performans değerlendirme maddesi var ancak puan yok)
Zorunluluk	Gönüllü başvuru	Birçok sektörde zorunlu veya tercih edilen
Sertifika	Ödül (trophy) verilir, sertifika yok	Akredite belgelendirme kuruluşu tarafından sertifika verilir
Geçerlilik Süresi	Tek seferlik değerlendirme (her yıl yeniden başvurulabilir)	3 yıl (yıllık gözetim denetimleriyle)
Kapsam	Tüm organizasyonel performans (finansal, müşteri, çalışan, toplum)	Kalite yönetim sistemi süreçleri
Rekabet Boyutu	Rakiplerle karşılaştırma teşvik edilir	Karşılaştırma zorunlu değildir

ISO 9001, kalite yönetim sistemi için bir temel çizgi (baseline) oluştururken, Baldrige modeli bu temelin üzerine inşa edilen bir mükemmellik yolculuğu sunar. Birçok kuruluş önce ISO 9001 belgelendirmesi alarak altyapısını oluşturur, ardından Baldrige veya EFQM modellerini uygulayarak performans mükemmelliğine doğru ilerler.

Size Uygun Eğitimi Bulun

Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?

Türkiye'de Kalite Ödülleri

Türkiye'de kalite ödülleri ekosistemi, özellikle Türkiye Kalite Derneği (KalDer) öncülüğünde şekillenmiştir. KalDer, 1991 yılında kurulmuş olup Türkiye'de mükemmellik kültürünün yaygınlaştırılmasında öncü rol oynamaktadır.

KalDer Ulusal Kalite Ödülü

KalDer Ulusal Kalite Ödülü, 1993 yılından bu yana EFQM Mükemmellik Modeli temelinde verilmektedir. Ödül, Türkiye'deki kuruluşların yönetim kalitesini değerlendiren en prestijli ulusal kalite ödülüdür.

Ödül kategorileri şunlardır:

Büyük Ölçekli Kuruluşlar: 250 ve üzeri çalışana sahip kuruluşlar
Operasyonel Birimler: Büyük kuruluşların bağımsız birimleri
KOBİ'ler: 250'den az çalışana sahip kuruluşlar
Kamu Sektörü: Kamu kurum ve kuruluşları
Sivil Toplum Kuruluşları: Kar amacı gütmeyen kuruluşlar

TÜSİAD-KalDer İş Birliği

TÜSİAD (Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği), KalDer ile birlikte kalite bilincinin yaygınlaştırılması için çeşitli çalışmalar yürütmektedir. Ulusal Kalite Hareketi kapsamında her yıl düzenlenen Ulusal Kalite Kongresi, Türkiye'nin en büyük kalite etkinliklerinden biridir.

Türkiye'den Ödül Kazanan Kuruluşlar

Türkiye'de KalDer Ulusal Kalite Ödülü'nü kazanan veya uluslararası kalite ödülleri alan önemli kuruluşlar arasında şunlar yer almaktadır:

Brisa: 2003 yılında Japonya Deming Ödülü'nü kazanan ilk Türk şirketi. Aynı zamanda EFQM Mükemmellik Ödülü sahibi.
Arçelik: EFQM Mükemmellik Ödülü kazanan Türk kuruluşlarından biri.
Türk Traktör: KalDer Ulusal Kalite Büyük Ödülü sahibi.
TOFAŞ: Türkiye'de kalite yönetimi alanında öncü kuruluşlardan biri, çeşitli ulusal ve uluslararası kalite ödülleri sahibi.
Borusan Lojistik: KalDer ödül sürecinde başarılı bulunan kuruluşlar arasında yer almaktadır.

Bu örnekler, Türk sanayisinin kalite mükemmelliği yolculuğunda uluslararası düzeyde rekabet edebildiğini açıkça göstermektedir.

Baldrige Ödülü Başvuru Süreci

Malcolm Baldrige Ödülü'ne başvuru süreci yapılandırılmış ve çok aşamalı bir süreçtir. Aşağıda bu sürecin temel adımları yer almaktadır:

1. Uygunluk Değerlendirmesi

Başvuru yapacak kuruluş, NIST tarafından belirlenen uygunluk kriterlerini karşılamalıdır. Kuruluşun ABD'de yerleşik olması, başvuru kategorisine uygun olması ve gerekli başvuru ücretini ödemesi gerekmektedir.

2. Başvuru Dokümanının Hazırlanması

Kuruluş, 7 Baldrige kriterine göre yapılandırılmış 50 sayfalık bir başvuru raporu hazırlar. Bu rapor, kuruluşun yönetim uygulamalarını ve elde ettiği sonuçları sistematik bir şekilde ortaya koyar.

3. Bağımsız Değerlendirme

Başvuru dokümanı, gönüllü değerlendiricilerden (examiners) oluşan bir ekip tarafından masa başı incelemeye tabi tutulur. Bu ekipte genellikle 5-8 değerlendirici yer alır.

4. Konsensüs Değerlendirmesi

Bireysel değerlendirmeler tamamlandıktan sonra ekip, konsensüs toplantısında puanları ve bulguları tartışarak nihai bir rapor hazırlar.

5. Saha Ziyareti

Yüksek puan alan kuruluşlar saha ziyaretine davet edilir. Değerlendiriciler 3-5 gün boyunca kuruluşun tesislerini ziyaret eder, yöneticiler ve çalışanlarla görüşmeler yapar.

6. Yargıcılar Kurulu Kararı

Saha ziyareti sonuçları Yargıcılar Kurulu'na (Board of Judges) sunulur. Kurul, ödül kazanan kuruluşları belirler ve önerisini ABD Ticaret Bakanlığı'na iletir.

7. Ödül Töreni

Kazanan kuruluşlar, ABD Başkanı veya Ticaret Bakanı tarafından düzenlenen resmi bir törenle ödüllerini alır.

Öz Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Öz değerlendirme, bir kuruluşun Baldrige veya EFQM kriterlerini kullanarak kendi performansını sistematik olarak analiz etmesi sürecidir. Ödüle başvurmayı planlamayan kuruluşlar bile bu yöntemi stratejik bir araç olarak kullanabilir.

Öz Değerlendirme Adımları

Adım 1 - Üst Yönetim Taahhüdü: Öz değerlendirme sürecinin başarısı, üst yönetimin kararlı desteğine bağlıdır. CEO veya genel müdür düzeyinde sponsorluk sağlanmalıdır.

Adım 2 - Değerlendirme Ekibinin Kurulması: Farklı departmanlardan temsilcilerin yer aldığı 8-12 kişilik bir ekip oluşturulur. Ekip üyelerinin ilgili model hakkında eğitim alması önerilir.

Adım 3 - Veri Toplama: Her kriter için mevcut uygulamalar, süreçler ve sonuçlar hakkında kapsamlı veri toplanır. Anketler, mülakat ve doküman incelemesi gibi yöntemler kullanılır.

Adım 4 - Puanlama: Toplanan veriler, modelin puanlama rehberine göre değerlendirilir. Baldrige modelinde süreçler "Approach-Deployment-Learning-Integration (ADLI)" matrisiyle, sonuçlar ise "Levels-Trends-Comparisons-Integration (LeTCI)" matrisiyle puanlanır.

Adım 5 - Güçlü Yönler ve İyileştirme Fırsatları: Her kriter için güçlü yönler ve iyileştirmeye açık alanlar belirlenir. Bu bulgular önceliklendirilir.

Adım 6 - Eylem Planları: Belirlenen iyileştirme fırsatları için somut, ölçülebilir ve zamana bağlı eylem planları hazırlanır.

Adım 7 - İzleme ve Tekrar: Eylem planlarının uygulanması izlenir ve öz değerlendirme süreci belirli aralıklarla (genellikle yıllık) tekrarlanır.

Kazanan Şirket Örnekleri ve Dersleri

Baldrige Ödülü'nü kazanan kuruluşlar, mükemmellik yolculuklarından değerli dersler sunmaktadır:

Ritz-Carlton Hotel Company (1992, 1999): Hizmet sektöründe Baldrige Ödülü'nü iki kez kazanan tek kuruluştur. Ritz-Carlton'un "Gold Standards" adlı hizmet felsefesi, her çalışanın müşteri memnuniyetsizliğini gidermek için günlük 2.000 dolara kadar harcama yetkisine sahip olmasını içerir. Bu yaklaşım, çalışan güçlendirme (empowerment) kavramının en bilinen örneklerinden biridir.

Boeing Aerospace Support (2003): Havacılık sektöründe müşteri odaklılık ve tedarik zinciri yönetimi alanlarında olağanüstü sonuçlar elde etmiştir. Müşteri memnuniyeti oranlarını %90'ın üzerine çıkarmayı başarmıştır.

MESA Products (2006): Küçük işletme kategorisinde ödül kazanarak, Baldrige modelinin büyük kuruluşlar kadar KOBİ'ler için de geçerli olduğunu kanıtlamıştır.

Elevations Credit Union (2014): Finansal hizmetler sektöründe üye memnuniyetini sektör ortalamasının çok üzerine çıkararak ödülü kazanmıştır.

Bu örneklerin ortak noktası, kalite mükemmelliğinin sektör, büyüklük veya coğrafyadan bağımsız olarak her kuruluş tarafından ulaşılabilir bir hedef olduğunu göstermesidir.

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

Malcolm Baldrige Ödülü kimler tarafından verilir?

Malcolm Baldrige Ulusal Kalite Ödülü, ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) tarafından yönetilmekte ve ABD Başkanı adına takdim edilmektedir. Ödül, 1987 yılında ABD Kongresi kararıyla oluşturulmuştur ve ABD'nin performans mükemmelliği alanındaki en üst düzey tanınırlığıdır.

Baldrige Ödülü ile EFQM Ödülü arasındaki temel fark nedir?

En temel fark coğrafi kapsam ve değerlendirme ağırlıklarıdır. Baldrige yalnızca ABD kuruluşlarına açıkken, EFQM tüm dünyadan başvuru kabul eder. Baldrige modelinde sonuçlar %45 ağırlığa sahipken, EFQM'de girdiler ve sonuçlar eşit (%50-%50) ağırlıktadır. Ayrıca EFQM'in RADAR değerlendirme mantığı, Baldrige'in ADLI/LeTCI matrislerinden yapısal olarak farklıdır.

Türkiye'de hangi kalite ödülleri verilmektedir?

Türkiye'de en prestijli kalite ödülü, KalDer (Türkiye Kalite Derneği) tarafından EFQM Mükemmellik Modeli temelinde verilen Ulusal Kalite Ödülü'dür. 1993 yılından bu yana büyük kuruluş, KOBİ, kamu ve sivil toplum kategorilerinde verilmektedir. Bunun yanı sıra TÜSİAD-KalDer iş birliğiyle düzenlenen çeşitli kalite teşvik programları da bulunmaktadır.

Baldrige 7 kriteri nelerdir?

Baldrige modelinin 7 kriteri şunlardır: (1) Liderlik - 120 puan, (2) Strateji - 85 puan, (3) Müşteri - 85 puan, (4) Ölçme, Analiz ve Bilgi Yönetimi - 90 puan, (5) İşgücü - 85 puan, (6) Operasyonlar - 85 puan, (7) Sonuçlar - 450 puan. Toplam 1000 puan üzerinden değerlendirme yapılır ve sonuçlar kriterlerin neredeyse yarısını oluşturur.

Deming Ödülü'nü Türk şirketi kazandı mı?

Evet. Bridgestone'un Türkiye operasyonu olan Brisa, 2003 yılında Deming Ödülü'nü kazanarak bu başarıyı elde eden ilk Türk şirketi olmuştur. Bu başarı, Türk sanayisinin kalite yönetiminde uluslararası düzeyde rekabet edebildiğinin somut bir kanıtıdır.

ISO 9001 belgesi olan bir kuruluş neden Baldrige modeline ihtiyaç duyar?

ISO 9001, kalite yönetim sisteminin temel gerekliliklerini belirleyen bir uygunluk standardıdır. Baldrige modeli ise bunun çok ötesinde, organizasyonel performansın tüm boyutlarını (finansal, müşteri, çalışan, toplum, süreç) kapsayan bir mükemmellik çerçevesidir. ISO 9001 "minimum standardı karşılıyor musunuz?" sorusunu yanıtlarken, Baldrige "ne kadar iyi performans gösteriyorsunuz ve rakiplerinizle nasıl kıyaslanıyorsunuz?" sorusunu yanıtlar.

Öz değerlendirme yapmak için ödüle başvurmak zorunlu mu?

Hayır, kesinlikle zorunlu değildir. Birçok kuruluş, Baldrige veya EFQM kriterlerini ödüle başvurmadan iç değerlendirme aracı olarak kullanmaktadır. Öz değerlendirme, kuruluşun güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmek, iyileştirme önceliklerini belirlemek ve organizasyonel olgunluğu ölçmek için son derece etkili bir stratejik yönetim aracıdır.

RADAR mantığı ne anlama gelir?

RADAR, EFQM Mükemmellik Modeli'nin değerlendirme metodolojisidir. Results (Sonuçlar), Approach (Yaklaşım), Deployment (Yayılım), Assessment & Refinement (Değerlendirme ve İyileştirme) kelimelerinin baş harflerinden oluşur. Bu mantık, kuruluşun hangi sonuçlara ulaştığını, bu sonuçlara nasıl bir yaklaşımla ulaştığını, yaklaşımların organizasyon genelinde ne ölçüde uygulandığını ve sürekli iyileştirme yapılıp yapılmadığını sistematik olarak değerlendirir.