Gage R&R Nedir? Tekrarlanabilirlik ve Tekrar Üretilebilirlik Analizi

Gage R&R (Gage Repeatability and Reproducibility), bir ölçüm sisteminde ölçüm cihazının ve operatörlerin neden olduğu varyasyonu (değişkenliği) belirlemek amacıyla kullanılan istatistiksel bir analiz yöntemidir. Türkçe karşılığı tekrarlanabilirlik ve tekrar üretilebilirlik olan bu çalışma, ölçüm sistemi analizinin (MSA) en kritik bileşenidir.

Bir üretim hattında kumpas ile parça ölçümü yapıldığını düşünün. Aynı operatör aynı parçayı art arda ölçtüğünde farklı sonuçlar alıyorsa bu bir tekrarlanabilirlik sorunudur. Farklı operatörler aynı parçayı ölçtüğünde sonuçlar birbirinden sapıyorsa bu da tekrar üretilebilirlik sorunudur. Gage R&R, bu iki varyasyon kaynağını birlikte ölçer ve ölçüm sisteminin toplam proses varyasyonu içindeki payını ortaya koyar.

Ölçüm Sistemi Analizi (MSA) ile Bağlantısı

MSA (Measurement System Analysis), bir ölçüm sisteminin doğruluğunu, tutarlılığını ve güvenilirliğini değerlendiren kapsamlı bir çerçevedir. AIAG (Automotive Industry Action Group) tarafından yayımlanan MSA referans el kitabı, özellikle IATF 16949 ve otomotiv yan sanayide zorunlu tutulan beş temel ölçüm sistemi özelliğini tanımlar:

MSA Bileşeni	Tanım	Gage R&R ile İlişki
Doğruluk (Accuracy/Bias)	Ölçüm ortalamasının referans değere yakınlığı	Doğrudan Gage R&R kapsamında değil, ayrı çalışma
Tekrarlanabilirlik (Repeatability)	Aynı koşullarda aynı sonucu verme yeteneği	Gage R&R'ın EV (Equipment Variation) bileşeni
Tekrar Üretilebilirlik (Reproducibility)	Farklı koşullarda tutarlı sonuç verme	Gage R&R'ın AV (Appraiser Variation) bileşeni
Kararlılık (Stability)	Zaman içinde performansın değişmemesi	Ayrı bir zaman serisi çalışması
Doğrusallık (Linearity)	Tüm ölçüm aralığında doğruluğun korunması	Ayrı bir doğrusallık çalışması

Gage R&R, bu beş bileşenden tekrarlanabilirlik ve tekrar üretilebilirliği bir arada değerlendirir. Bu nedenle MSA çalışmasının en çok uygulanan ve en kritik adımı olarak kabul edilir. Bir ölçüm sistemi Gage R&R testini geçemiyorsa, o sistemle toplanan verilerin güvenilirliği sorgulanır ve SPC (istatistiksel proses kontrol) grafikleri, yetenek analizleri gibi çalışmaların sonuçları geçersiz hale gelir.

Tekrarlanabilirlik (EV) ve Tekrar Üretilebilirlik (AV) Farkı

Gage R&R çalışmasının iki temel bileşenini anlamak, ölçüm sistemindeki sorunları doğru teşhis etmek için kritik öneme sahiptir.

Tekrarlanabilirlik (Repeatability) -- Equipment Variation (EV)

Tekrarlanabilirlik, aynı operatörün, aynı ölçüm cihazıyla, aynı parçayı, aynı koşullarda tekrar tekrar ölçtüğünde elde edilen sonuçlar arasındaki değişkenliktir. Bu bileşen yalnızca ölçüm cihazının (gage) kendisinden kaynaklanan varyasyonu temsil eder.

EV'nin yüksek olmasının olası nedenleri:

Ölçüm cihazının kalibrasyonunun bozulması
Ölçüm cihazının çözünürlüğünün yetersiz olması (ör. toleransın 1/10'undan daha kaba)
Cihazın aşınması veya mekanik gevşekliği
Ortam koşullarındaki dalgalanma (sıcaklık, titreşim, nem)
Ölçüm fikstürünün parçayı sabit tutamaması

Tekrar Üretilebilirlik (Reproducibility) -- Appraiser Variation (AV)

Tekrar üretilebilirlik, farklı operatörlerin aynı parçayı aynı cihazla ölçtüğünde sonuçlar arasındaki değişkenliktir. Bu bileşen, operatör kaynaklı varyasyonu temsil eder.

AV'nin yüksek olmasının olası nedenleri:

Operatörlerin farklı ölçüm teknikleri kullanması
Eğitim eksikliği veya standart çalışma prosedürü (SOP) bulunmaması
Ölçüm noktasının belirsiz tanımlanması
Parçanın tutuş şeklindeki operatörler arası farklılık
Ölçüm cihazının kadranını okuma konusundaki bireysel farklılıklar

EV ve AV Karşılaştırması

Özellik	Tekrarlanabilirlik (EV)	Tekrar Üretilebilirlik (AV)
Kaynak	Ölçüm cihazı	Operatör
Koşul	Aynı operatör, aynı cihaz, aynı parça	Farklı operatörler, aynı cihaz, aynı parça
Diğer adı	Within-system variation	Between-system variation
Sorun tespiti	Cihaz bakımı ve kalibrasyon	Eğitim ve prosedür standardizasyonu
Tipik neden	Cihaz hassasiyeti, aşınma	Teknik farklılık, eğitim eksikliği

Crossed Gage R&R Çalışma Tasarımı

Gage R&R çalışmasının en yaygın türü Crossed (Çaprazlanmış) Gage R&R tasarımıdır. Bu tasarımda her operatör, her parçayı belirli sayıda tekrar ölçer. Böylece tam bir çapraz tasarım elde edilir.

Standart Çalışma Parametreleri

Parametre	Önerilen Değer	Minimum Değer
Parça sayısı (p)	10	5
Operatör sayısı (k)	3	2
Tekrar sayısı (r)	3	2
Toplam ölçüm	p x k x r = 90	5 x 2 x 2 = 20

Standart bir Gage R&R çalışmasında: 10 parça x 3 operatör x 3 tekrar = 90 ölçüm yapılır. AIAG MSA el kitabı, en az 10 parça ve 3 operatörle 2 veya 3 tekrar önermektedir.

Çalışma Adımları

Parça seçimi: Proses varyasyonunu temsil eden 10 farklı parça seçin. Parçalar tolerans aralığının tamamını kapsamalıdır. Her parçayı gizlice numaralandırın.
Operatör belirleme: Normalde ölçüm yapan 3 farklı operatörü seçin.
Cihaz hazırlığı: Ölçüm cihazının kalibrasyonunu doğrulayın. Çözünürlük, toleransın en az 1/10'u olmalıdır.
Rastgele sıralama: Her operatör parçaları rastgele sırayla ölçsün. Önceki ölçüm sonucunu görmemelidir.
Veri toplama: Her operatör, her parçayı belirtilen tekrar sayısı kadar ölçer.
Analiz: ANOVA veya Xbar-R yöntemiyle sonuçları analiz edin.

Dikkat Edilecek Noktalar

Operatörler birbirlerinin ölçüm sonuçlarını görmemelidir (kör çalışma)
Ölçüm sırası rastgele olmalıdır (randomizasyon)
Parçalar tekrar numarasına göre değil, rastgele sunulmalıdır
Ortam koşulları çalışma boyunca sabit tutulmalıdır
Ölçüm parçanın özelliğini değiştirmemelidir (tahribatsız ölçüm)

Gage R&R Hesaplama: ANOVA ve Xbar-R Yöntemleri

Gage R&R analizi iki temel yöntemle gerçekleştirilebilir: ANOVA (Varyans Analizi) yöntemi ve Xbar-R (Ortalama-Aralık) yöntemi. Her iki yöntem de aynı veri setini kullanır ancak hesaplama yaklaşımları ve sağladıkları detay düzeyi farklıdır.

ANOVA Yöntemi ve Xbar-R Yöntemi Karşılaştırması

Özellik	ANOVA Yöntemi	Xbar-R Yöntemi
Hesaplama karmaşıklığı	Yüksek (yazılım gerektirir)	Düşük (elle hesaplanabilir)
Etkileşim analizi	Operatör x Parça etkileşimini ayrıştırır	Etkileşimi ayrıştıramaz
Doğruluk	Daha kesin varyans tahminleri	Yaklaşık tahminler
Standart	AIAG MSA 4. baskı tarafından önerilen	Eski referans, hala geçerli
Yazılım desteği	Minitab, JMP, R	Excel ile yapılabilir
Negatif varyans bileşeni	Sıfır olarak alınır	Oluşmaz
Tercih sebebi	Endüstri standardı, daha detaylı	Hızlı ön değerlendirme

ANOVA Tablosu Yapısı

ANOVA yönteminde, toplam varyasyon kaynaklarına ayrıştırılarak F testi uygulanır. Tipik bir Gage R&R ANOVA tablosu aşağıdaki gibidir:

Varyasyon Kaynağı	SD (df)	KT (SS)	KO (MS)	F Değeri	p Değeri
Parça (Part)	p - 1 = 9	SS_Part	MS_Part	MS_Part / MS_Error	--
Operatör (Operator)	k - 1 = 2	SS_Oper	MS_Oper	MS_Oper / MS_Interaction	--
Parça x Operatör	(p-1)(k-1) = 18	SS_Interaction	MS_Interaction	MS_Interaction / MS_Error	--
Tekrarlanabilirlik (Error)	pk(r-1) = 60	SS_Error	MS_Error	--	--
Toplam	pkr - 1 = 89	SS_Total	--	--	--

Not: Yukarıdaki serbestlik dereceleri 10 parça, 3 operatör ve 3 tekrar için hesaplanmıştır.

ANOVA tablosundaki MS (Mean Square - Kareler Ortalaması) değerlerinden varyans bileşenleri hesaplanır:

Tekrarlanabilirlik varyansı (sigma_EV^2) = MS_Error
Operatör x Parça etkileşim varyansı (sigma_Interaction^2) = (MS_Interaction - MS_Error) / r
Tekrar üretilebilirlik varyansı (sigma_AV^2) = (MS_Oper - MS_Interaction) / (p x r) + sigma_Interaction^2
Parça varyansı (sigma_Part^2) = (MS_Part - MS_Interaction) / (k x r)

Varyans Bileşenleri ve %GRR Hesaplama

Gage R&R analizinin nihai çıktısı, toplam varyasyon içindeki her bileşenin payını gösteren varyans bileşenleri tablosu ve %GRR değeridir.

Varyans Bileşenleri Tablosu

Aşağıda tipik bir Gage R&R analiz çıktısı yer almaktadır:

Varyans Bileşeni	Varyans (sigma^2)	Std. Sapma (sigma)	6 x sigma (Yayılım)	%Katkı (Varyans)	%Çalışma Varyasyonu
Toplam Gage R&R	0.0056	0.0748	0.4490	7.34%	27.10%
-- Tekrarlanabilirlik (EV)	0.0038	0.0616	0.3699	4.98%	22.32%
-- Tekrar Üretilebilirlik (AV)	0.0018	0.0424	0.2546	2.36%	15.36%
Parça Varyasyonu (PV)	0.0707	0.2659	1.5955	92.66%	96.26%
Toplam Varyasyon (TV)	0.0763	0.2762	1.6574	100.00%	--

%GRR Hesaplama Formulleri

%GRR, ölçüm sistemi varyasyonunun toplam varyasyona veya toleransa oranıdır. Iki farklı referansa gore hesaplanabilir:

1. Toplam varyasyona gore (%Study Variation):

%GRR = (sigma_GRR / sigma_TV) x 100

Bu ornekte: %GRR = (0.0748 / 0.2762) x 100 = %27.10

2. Toleransa gore (%Tolerance):

%GRR = (6 x sigma_GRR / Tolerans) x 100

Tolerans bilgisi mevcutsa bu yontem de kullanilabilir. Hangi referansin kullanilacagi musteri gereksinimlerine ve sirket politikasina baghdir.

Formul Ozeti

Bileşen	Formül
GRR	sqrt(EV^2 + AV^2)
EV (Tekrarlanabilirlik)	sigma_repeatability x sabit (K1)
AV (Tekrar Üretilebilirlik)	sqrt(sigma_reproducibility^2 - (EV^2 / (n x r))) x sabit (K2)
PV (Parça Varyasyonu)	R_part x K3
TV (Toplam Varyasyon)	sqrt(GRR^2 + PV^2)
%GRR	(GRR / TV) x 100

Gage R&R Kabul Kriterleri

AIAG MSA el kitabına gore, %GRR degerleri asagidaki kriterlere gore degerlendirilir:

%GRR Degeri	Karar	Aciklama
%10'dan kucuk	Kabul edilir	Olcum sistemi uygundur. Veri guvenilirdir.
%10 - %30 arasi	Kosullu kabul	Olcum sistemi bazi uygulamalar icin kabul edilebilir. Onem derecesine, maliyet ve risk analizine bagli olarak karar verilir.
%30'dan buyuk	Kabul edilemez	Olcum sistemi yetersizdir. Iyilestirme yapilmadan bu sistemle toplanan verilere guvenilmemelidir.

Kabul Kriterlerinin Detayli Yorumu

%10'dan kucuk (Mukemmel): Olcum sistemi toplam varyasyonun cok kucuk bir kismini olusturuyor. SPC, yetenek analizi ve urun kabul/red kararlari icin guvenle kullanilabilir.

%10 - %30 arasi (Kosullu): Bu aralik, dikkatli degerlendirme gerektirir. Asagidaki durumlarda kosullu olarak kabul edilebilir:

Kritik olmayan olcumler icin
Iyilestirme maliyeti cok yuksekse
Alternatif olcum sistemi yoksa
Uretim kararlarinda (kabul/red) degil, sadece trend takibinde kullanilacaksa

%30'dan buyuk (Kabul Edilemez): Olcum sisteminden kaynaklanan varyasyon, gercek parca varyasyonunu maskeliyor. Bu durumda:

Olcum cihazi degistirilmeli veya kalibre edilmeli
Operator egitimi verilmeli
Olcum proseduru yeniden tanimlanmali
Gerekirse farkli bir olcum teknolojisine gecilmeli

Size Uygun Eğitimi Bulun

Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?

Ayirt Edici Kategori Sayisi (ndc -- Number of Distinct Categories)

Ayirt edici kategori sayisi (ndc), olcum sisteminin parca varyasyonunu kac farkli kategoriye ayirt edebildigini gosteren bir metriktir. Pratikte olcum sisteminin "cozunurlugunu" ifade eder.

ndc Hesaplama

ndc = sqrt(2) x (sigma_Part / sigma_GRR)

veya basitlestirilmis haliyle:

ndc = 1.41 x (PV / GRR)

ndc Kabul Kriteri

ndc Degeri	Yorum
5 veya daha fazla	Olcum sistemi yeterli ayirt edicilige sahiptir
3 veya 4	Sinirda; yalnizca kaba siniflandirma icin kullanilabilir
2 veya daha az	Yetersiz; olcum sistemi iyi/kotu ayrimini bile guvenilir yapamaz

AIAG MSA el kitabi, ndc degerinin en az 5 olmasi gerektigini belirtir. ndc degeri 5'in altindaysa, olcum sistemi proses varyasyonunu yeterince ayirt edemiyor demektir. Bu durumda SPC grafikleri yaniltici olabilir ve yetenek analizi (Cp, Cpk) sonuclari guvenilir olmaz.

ndc ile %GRR Iliskisi

ndc ve %GRR birbirini tamamlayan metriklerdir. Dusuk %GRR genellikle yuksek ndc degerine karsilik gelir:

%GRR	Yaklasik ndc
%10	~14
%20	~7
%30	~4.5
%50	~2.5

Pratik Ornek: Kumpas ile Gage R&R Calismasi

Asagida, bir otomotiv yan sanayi firmasinda kumpas ile yapilan bir Gage R&R calismasinin adimlari ve sonuclari yer almaktadir.

Calisma Bilgileri

Olcum cihazi: Dijital kumpas (0.01 mm cozunurluk)
Olculen ozellik: Mil capi (Nominal: 25.00 mm, Tolerans: 25.00 +/- 0.05 mm)
Parca sayisi: 10
Operator sayisi: 3 (Ali, Burak, Cem)
Tekrar sayisi: 3
Toplam olcum: 10 x 3 x 3 = 90

Ornek Veri Tablosu (Ilk 3 Parca)

Parca	Operator	Tekrar 1	Tekrar 2	Tekrar 3
1	Ali	24.98	24.97	24.98
1	Burak	24.97	24.98	24.97
1	Cem	24.98	24.98	24.99
2	Ali	25.02	25.03	25.02
2	Burak	25.03	25.02	25.03
2	Cem	25.02	25.02	25.01
3	Ali	24.95	24.96	24.95
3	Burak	24.96	24.95	24.96
3	Cem	24.96	24.96	24.97

Analiz Sonuclari

Minitab ile yapilan ANOVA tabanli Gage R&R analiz sonuclari:

Bileşen	%Katki (Varyans)	%Calisma Varyasyonu
Toplam Gage R&R	5.12%	22.63%
-- Tekrarlanabilirlik (EV)	3.84%	19.60%
-- Tekrar Uretilebilirlik (AV)	1.28%	11.31%
Parca Varyasyonu	94.88%	97.41%

%GRR (Calisma Varyasyonu): %22.63
ndc: 6
Karar: Kosullu kabul. Kritik olmayan olcumler icin kullanilabilir. Ancak iyilestirme onerilir.

Grafik Ciktilar

Tipik bir Gage R&R analizinde su grafikler degerlendirilir:

Bilesenler grafigi (Components of Variation): Varyans bilesenlerinin yuzdesel dagılımını gösterir
R grafigi (Range Chart by Operator): Her operatorun tekrar olcumlerindeki aralik degerlerini gösterir. Kontrol limitleri disinda nokta varsa tekrarlanabilirlik sorunu vardir.
Xbar grafigi (Xbar Chart by Operator): Parca ortalamalari ve kontrol limitlerini gösterir. Noktalar kontrol limitleri disinda olmalidir (parcalar arasi farkin olcum sistemince algilandigini gösterir).
Operatör x Parca etkileşim grafigi: Operatorler arasi tutarlilik ve eskilesim etkisini gösterir.
Operatore gore olcum grafigi: Her operatorun parca bazinda olcum dagilimini gösterir.

Basarisiz Gage R&R Nasil Iyilestirilir?

Gage R&R calismasi %30'un uzerinde sonuc verdiyse veya iyilestirme gerekiyorsa asagidaki adimlari sistematik olarak uygulayın.

Tekrarlanabilirlik (EV) Yuksekse

Sorun olcum cihazindadir. Asagidaki iyilestirmeleri degerlendiriniz:

Kalibrasyon kontrolu: Cihazdaki sapmayı doğrulayın ve gerekirse yeniden kalibre edin.
Cihaz cozunurlugu: Cozunurluk toleransin 1/10'undan kotu ise daha hassas bir cihaz edinin. Ornegin 0.1 mm tolerans icin 0.01 mm cozunurlukte cihaz kullanın.
Fikstur kullanimi: Parcayi sabitleyerek olcum sirasindaki hareketi engelleyin.
Cihaz bakimi: Asınmış veya bozulmus parcalari degistirin.
Ortam kontrolu: Sicaklik, nem ve titresim gibi ortam kosullarini stabilize edin.
Farkli olcum teknolojisi: Manuel olcum yerine optik, lazer veya CMM (koordinat olcum makinesi) gibi daha tekrarlanabilir yontemlere gecmeyi degerlendiriniz.

Tekrar Uretilebilirlik (AV) Yuksekse

Sorun operatorlerdedir. Asagidaki iyilestirmeleri degerlendiriniz:

Standart calisma proseduru (SOP): Olcum yontemini adim adim tanimlayan detayli bir prosedur hazirlayin.
Operator egitimi: Tum operatorleri ayni standart yontemle egitin. Uygulamali egitim verin.
Olcum noktasi tanimı: Olcum yapilacak noktayi acik ve net sekilde tanimlayın (gorsel referanslarla destekleyin).
Dijital cihaz kullanimi: Kadranli cihazlar yerine dijital gostergeli cihazlara gecin (okuma hatasini azaltir).
Otomasyon: Mumkunse operatoru devre disi birakan otomatik olcum sistemleri kullaniın.
Karsilastirma calismalari: Operatorlerin duzenli olarak referans parcalarla karsilastirma yapmasini saglayin.

Genel Iyilestirme Kontrol Listesi

Adim	Aksiyon	Beklenen Etki
1	Olcum prosedurunu gozden gecirin	AV azalir
2	Cihaz kalibrasyonunu dogrulayin	EV azalir
3	Fikstur ekleyin veya iyilestirin	EV azalir
4	Operatorleri yeniden egitin	AV azalir
5	Cihaz cozunurlugunu artirin	EV azalir
6	Ortam kosullarini kontrol altina alin	EV azalir
7	Olcum otomasyonu değerlendirin	Hem EV hem AV azalir

Iyilestirmelerden sonra Gage R&R calismasini tekrar yapin ve sonuclari karsilastirin. Iyilestirmenin etkisini sayisal olarak dogrulamaniz gerekir.

Gage R&R Tipleri: Crossed ve Nested

Gage R&R calismalari iki temel tasarima ayrilir:

Crossed Gage R&R (Caprazlanmis)

Her operator, her parcayi olcer
En yaygin kullanilan tasarimdir
Parcalar tahrip edilmeden olculebiliyorsa uygulanir
Operatorler arasi farki (AV) ve cihaz varyasyonunu (EV) ayri ayri hesaplar

Nested Gage R&R (Ic Ice)

Her operator, farkli parcalari olcer (ayni parcayi farkli operatorler olmez)
Tahribatli testlerde kullanilir (ornegin cekme testi, patlama testi)
Tekrarlanabilirlik ve tekrar uretilebilirlik ayristirmasi sinirlidir
Parca hazirlamanin maliyetli veya zaman alici oldugu durumlarda tercih edilir

Ozellik	Crossed	Nested
Her operator ayni parcalari olcer mi?	Evet	Hayir
Kullanim alani	Tahribatsiz olcumler	Tahribatli testler
EV ve AV ayristirmasi	Tam ayristirma	Sinirli ayristirma
Ornek	Kumpas ile cap olcumu	Cekme testi ile mukavemet

Sik Sorulan Sorular (FAQ)

Gage R&R ile MSA arasindaki fark nedir?

MSA, olcum sisteminin tum ozelliklerini (dogruluk, tekrarlanabilirlik, tekrar uretilebilirlik, kararlilik, dogrusaliik) degerlendiren genel cercevedir. Gage R&R ise MSA'nin en kritik alt bilesenidir ve yalnizca tekrarlanabilirlik (EV) ile tekrar uretilebilirlik (AV) varyasyonlarini olcer.

Kac parca ile Gage R&R calismasi yapilmalidir?

AIAG MSA el kitabi en az 10 parca onermektedir. Parcalarin proses varyasyonunu temsil etmesi, yani tolerans araliginin tamamini kapsamasi onemlidir. Daha az sayida parca, istatistiksel gucu dusurur ve ndc degerinin yaniltici cikmasi riskini artirir.

Gage R&R icin hangi yazilimlar kullanilir?

En yaygin kullanilan yazilimlar Minitab, JMP ve R'dir. Minitab'in Quality Tools > Gage Study modulu endüstride standart kabul edilir. Bunlarin disinda SigmaXL, STATISTICA ve hatta Excel tablolari da kullanilabilir; ancak ANOVA yontemi icin istatistik yazilimi kesinlikle onerilir.

%GRR degerini toleransa mi yoksa toplam varyasyona mi gore hesaplamaliyim?

Bu, musteri gereksinimlerine ve sektorel standartlara baghdir. AIAG MSA el kitabi her iki yontemi de tanimlar. Toplam varyasyona gore hesaplama (%Study Variation) olcum sisteminin proses varyasyonunu ne kadar maskeledigini gosterir. Toleransa gore hesaplama ise olcum sisteminin tolerans araligini ne kadar tukettigini ortaya koyar. Otomotiv sektorunde genellikle %Study Variation kullanilir.

ndc degeri 5'in altinda ama %GRR %30'un altinda ise ne yapilmalidir?

Bu durum genellikle parca seciminden kaynaklanir. Secilen parcalar yeterli varyasyona sahip degilse (yani birbirine cok yakin olcumlere sahipse) ndc dusuk cikar. Oncelikle parca secimini gozden gecirin. Eger parcalar proses varyasyonunu dogru temsil ediyorsa, olcum sisteminin iyilestirilmesi gerekir.

Gage R&R calismasini ne siklikla tekrarlamak gerekir?

Genel bir kural olarak yilda en az bir kez tekrarlanmasi onerilir. Bunun disinda asagidaki durumlarda tekrar edilmelidir:

Olcum cihazi degistirildiginde veya onarildiginda
Yeni operatorler gorevlendirildiginde
Olcum proseduru degistirildiginde
Musteri denetimlerinden once
SPC veya yetenek analizi sonuclarinda beklenmedik varyasyon goruldugunde

Otomatik olcum sistemlerinde de Gage R&R yapilmali mi?

Evet. Otomatik olcum sistemlerinde operatorler arasi varyasyon (AV) genellikle sifira yakin cikar; ancak tekrarlanabilirlik (EV) degerlendirmesi hala gereklidir. Otomatik sistemlerde Gage R&R, fiksturdeki varyasyon, sensor hassasiyeti ve yazilim algoritmalarinin etkisini ortaya koyar.

Gage R&R ve Gage R&R (Expanded) arasinda ne fark vardir?

Standart Gage R&R, operatorleri tek degisken olarak ele alir. Expanded (genisletilmis) Gage R&R ise operator disinda ek faktörleri de (ornegin farkli fikstürler, farkli vardiyalar, farkli ortam koşulları) analize dahil etmeyi saglar. Boylece tekrar uretilebilirlik, yalnızca operator farkina degil, diger sistematik degiskenlere gore de degerlendirilir.

Gage R&R, olcum sistemlerinin guvenilirligini sayisal olarak degerlendiren ve kalite yonetiminin temel taslarindan biri olan kritik bir analizdir. IATF 16949, ISO 9001 ve diger kalite yonetim standartlari cercevesinde olcum sistemi analizinin zorunlu bir bileseni olarak uygulanir.

Basarili bir Gage R&R calismasi icin:

Dogru tasarim: Yeterli sayida parca, operator ve tekrar kullanin
Dogru yontem: Tercihen ANOVA yontemini secin
Dogru yorumlama: Hem %GRR hem ndc degerini birlikte degerlendirin
Surekli iyilestirme: Basarisiz sonuclarda sistematik iyilestirme yapin ve tekrar test edin

Olcum sisteminin guvenilir oldugunu dogrulamadan alinan tum veriler suphelidir. Bu nedenle uretim, kalite kontrol ve muhendislik sureclerinde Gage R&R calismasini prosesinizin ayrilmaz bir parcasi haline getirmeniz onem tasimaktadir.