Taguchi Metodu Nedir? Robust Tasarım ve Kalite Mühendisliğine Kapsamlı Rehber

Giriş

Üretim süreçlerinde kaliteyi artırmak ve maliyetleri düşürmek her sektörün ortak hedefidir. Ancak geleneksel kalite kontrol yaklaşımlarında hataları üretimden sonra tespit etmeye odaklanılırken, Taguchi metodu kaliteyi üretim sürecinin tasarım aşamasında inşa etmeyi önermektedir. Japon mühendis ve istatistikçi Genichi Taguchi tarafından geliştirilen bu yöntem, ürünlerin ve süreçlerin çevre koşullarındaki değişkenliklerden etkilenmeden tutarlı performans göstermesini sağlayan "robust (dayanıklı) tasarım" felsefesine dayanır.

Bu rehberde Taguchi metodunun temel kavramlarını, kalite kayıp fonksiyonunu, sinyal-gürültü oranını, ortogonal dizileri ve pratik uygulama alanlarını ayrıntılı şekilde inceleyeceğiz.

Genichi Taguchi Kimdir?

Genichi Taguchi (1 Ocak 1924 – 2 Haziran 2012), Japonya'nın Tokamachi şehrinde doğan istatistikçi ve mühendistir. Kalite mühendisliği alanında devrim yaratan çalışmalarıyla tanınır. İkinci Dünya Savaşı sırasında Japon Donanması'nın Astronomi Departmanı'nda görev yapmış, savaş sonrasında ise Nippon Telegraph and Telephone (NTT) şirketinde istatistiksel yöntemler üzerine çalışmıştır.

Taguchi'nin Kariyer Dönemleri

1950'ler: Electrical Communications Laboratory'de (ECL) deneysel tasarım yöntemlerini geliştirmeye başladı.
1960'lar: Japonya'daki sanayicilere danışmanlık yaparak ortogonal diziler ve parametre tasarımı kavramlarını yaygınlaştırdı.
1980'ler: Metodolojisi ABD'de Ford, Xerox, ITT gibi büyük şirketler tarafından benimsenmeye başlandı.
1990'lar ve sonrası: Dünya çapında kalite mühendisliğinin en etkili isimlerinden biri olarak kabul edildi.

Taguchi, Deming Ödülü (dört kez), Willard F. Rockwell Medal ve ASQ Shewhart Medal gibi prestijli ödüllerle onurlandırılmıştır. Onun en önemli katkısı, kaliteyi yalnızca bir "uygunluk kontrolü" olarak değil, topluma verilen kaybı minimize eden bir tasarım felsefesi olarak tanımlamasıdır.

Taguchi Metodunun Temelleri

Taguchi metodu, geleneksel kalite anlayışından köklü farklıyla ayrılır. Klasik yaklaşımda kalite, spesifikasyon limitleri içerisinde olmak şeklinde tanımlanırken; Taguchi'ye göre hedef değerden herhangi bir sapma bir kayıp oluşturur.

Taguchi Metodunun Üç Temel İlkesi

Kalite, ürüne tasarım aşamasında yerleştirilmelidir. Üretim sırasında yapılan muayeneler kaliteyi artırmaz, yalnızca hataları tespit eder.
Hedef değerden sapma, her zaman bir maliyet (kayıp) doğurur. Bu kayıp, spesifikasyon limitleri içinde bile olsa var olur.
Ürün performansı, kontrol edilemeyen çevre faktörlerine karşı dayanıklı (robust) olmalıdır.

Bu ilkeler, Taguchi'nin "Off-Line Quality Control" (çevrimdışı kalite kontrol) olarak adlandırdığı yaklaşımın temelini oluşturur.

Kalite Kayıp Fonksiyonu

Taguchi'nin en bilinen kavramlarından biri olan Kalite Kayıp Fonksiyonu (Quality Loss Function – QLF), hedef değerden sapmanın topluma olan maliyetini matematiksel olarak ifade eder.

Geleneksel vs. Taguchi Kalite Anlayışı

Geleneksel kalite kontrol yaklaşımında bir ürün, spesifikasyon limitleri (LSL – USL) arasında kaldığı sürece "kabul edilebilir" sayılır. Taguchi'ye göre ise hedef değerden her sapma bir kayıptır ve bu kayıp kuadratik (ikinci derece) olarak artar.

Kayıp Fonksiyonunun Matematiksel İfadesi

Taguchi Kayıp Fonksiyonu şu şekilde tanımlanır:

L(y) = k(y - m)^2

Burada:

L(y): Kayıp fonksiyonu (parasal kayıp)
k: Kayıp katsayısı (maliyet sabiti)
y: Ölçülen gerçek değer
m: Hedef değer (nominal değer)

Kayıp katsayısı k, tolerans sınırı (delta) ve bu sınırdaki kayıp maliyeti (A) kullanılarak hesaplanır:

k = A / delta^2

Kalite Kayıp Fonksiyonu Türleri

Taguchi, farklı kalite karakteristiklerine göre üç farklı kayıp fonksiyonu tanımlamıştır:

Kayıp Fonksiyonu Türü	Formül	Açıklama	Örnek
Nominal-the-Best (NTB)	L(y) = k(y - m)^2	Hedef değere yakınlık istenir. Sapma her iki yöne de kayıp oluşturur.	Bir milin çapı (10.00 mm hedef), voltaj regülatörü çıkışı
Smaller-the-Better (STB)	L(y) = ky^2	Hedef değer sıfırdır; değer arttıkça kayıp artar.	Gürültü seviyesi, kirlilik miktarı, ürün kusur oranı
Larger-the-Better (LTB)	L(y) = k(1/y^2)	Hedef değer sonsuzdur; değer azaldıkça kayıp artar.	Mukavemet, verimlilik, yakıt ekonomisi

Bu üç tip kayıp fonksiyonu, hemen hemen tüm mühendislik ve üretim problemlerini kapsar. Nominal-the-Best en yaygın kullanılanıdır, çünkü çoğu ürün özelliği belirli bir hedef değere ulaşmalıdır.

Off-Line Kalite Kontrol Kavramı

Taguchi, kalite kontrol faaliyetlerini iki temel kategoriye ayırmıştır:

On-Line Kalite Kontrol

Üretim sırasında yapılan kontrol ve düzeltme işlemleridir. İstatistiksel Proses Kontrol (SPC) kartları, muayene ve test işlemleri bu kategoriye girer.

Off-Line Kalite Kontrol

Ürün ve süreç tasarım aşamasında yapılan optimizasyon çalışmalarıdır. Taguchi metodunun asıl odak noktası burasıdır. Off-line kalite kontrol üç aşamadan oluşur:

Aşama	Adı	Amacı
1	Sistem Tasarımı	Ürünü oluşturacak malzeme, parça ve süreç mimarisinin seçimi
2	Parametre Tasarımı	Kontrol faktörlerinin, varyasyonu minimize edecek şekilde optimum seviyelerinin belirlenmesi
3	Tolerans Tasarımı	Kritik parametreler için tolerans aralığının daraltılması (maliyet-kalite dengesi)

Parametre tasarımı, Taguchi metodunun en güçlü ve en çok kullanılan aşamasıdır. Bu aşamada hedef, ürün performansını etkileyen kontrol faktörlerinin en uygun seviyelerini bulmak ve ürünü çevre faktörlerinin (gürültü) etkisine karşı dayanıklı hale getirmektir.

Parametre Tasarımı ve Faktör Türleri

Taguchi parametre tasarımında, bir süreci etkileyen faktörler üç kategoriye ayrılır:

1. Sinyal Faktörleri (Signal Factors)

Sinyal faktörleri, kullanıcı veya mühendis tarafından kasıtlı olarak ayarlanan değerlerdir. Örneğin bir amplifikatördeki ses seviyesi düğmesi bir sinyal faktörüdür. Sinyal faktörleri, ürünün "ne yapması gerektiğini" belirler.

2. Kontrol Faktörleri (Control Factors)

Tasarımcı tarafından serbestçe seçilebilen ve deneysel çalışmalarda optimize edilen parametrelerdir. Örneğin:

Malzeme türü
İşlem sıcaklığı
Basınç değeri
Karıştırma hızı
Katalizör oranı

Bu faktörlerin doğru seviyeleri, ürün performansını iyileştirirken varyasyonu azaltır.

3. Gürültü Faktörleri (Noise Factors)

Kontrol edilmesi zor veya maliyetli olan, ürün performansında istenmeyen değişkenliğe yol açan faktörlerdir. Üç alt kategoriye ayrılır:

Gürültü Türü	Açıklama	Örnek
Dış Gürültü	Çevre koşullarından kaynaklanan değişkenlik	Sıcaklık, nem, titreşim, kullanıcı farklılıkları
İç Gürültü	Ürünün zamanla bozulmasından kaynaklanan değişkenlik	Aşındırma, yaşlanma, malzeme yorgunluğu
Birimler Arası Gürültü	Aynı süreç ve malzemeyle üretilen ürünler arasındaki değişkenlik	Üretim toleransları, hammadde farklılıkları

Taguchi'nin temel stratejisi, kontrol faktörlerinin seviyelerini ayarlayarak gürültü faktörlerinin etkisini minimize etmektir. Bu yaklaşım, gürültü kaynaklarını ortadan kaldırmak yerine ürünü gürültüye karşı dayanıklı hale getirmeyi amaçlar.

Ortogonal Diziler

Taguchi metodunun deneysel tasarım araçlarının en önemlisi ortogonal dizilerdir (Orthogonal Arrays – OA). Ortogonal diziler, çok sayıda faktörü minimum sayıda deneyle incelemeyi mümkün kılan özel deneysel düzenlerdir.

Ortogonal Dizi Nedir?

Bir ortogonal dizi, her faktör çiftinin tüm seviye kombinasyonlarının eşit sayıda görünmesini sağlayan dengeli bir deney planlamasıdır. "L" harfi ve bir sayı ile gösterilir: LA(B^C) notasyonunda:

A: Deney sayısı (satır)
B: Her faktörün seviye sayısı
C: Faktör sayısı (sütun)

Yaygın Kullanılan Ortogonal Diziler

Ortogonal Dizi	Deney Sayısı	Faktör Seviyesi	Maksimum Faktör Sayısı
L4	4	2	3
L8	8	2	7
L9	9	3	4
L12	12	2	11
L16	16	2	15
L18	18	2 ve 3 (karışık)	1 (2-seviyeli) + 7 (3-seviyeli)
L27	27	3	13

L9 Ortogonal Dizi Örneği

L9 dizisi, her biri 3 seviyeli 4 faktörü sadece 9 deneyle incelemeyi sağlar. Tam faktöriyel tasarımda bu kombinasyon 3^4 = 81 deney gerektirirken, L9 ile yalnızca 9 deney yeterlidir.

Deney No	Faktör A	Faktör B	Faktör C	Faktör D
1	1	1	1	1
2	1	2	2	2
3	1	3	3	3
4	2	1	2	3
5	2	2	3	1
6	2	3	1	2
7	3	1	3	2
8	3	2	1	3
9	3	3	2	1

Bu dizide her sütundaki (faktör) seviye sayıları eşit dağılmıştır (her seviye 3 kez görünür). Ayrıca herhangi iki sütun arasındaki tüm seviye kombinasyonları eşit frekansta yer alır; bu özellik "ortogonallik" olarak adlandırılır ve ana etkilerin bağımsız olarak tahmin edilmesini sağlar.

L4 Ortogonal Dizi

En basit ortogonal dizi olan L4, 2 seviyeli 3 faktörü sadece 4 deneyle değerlendirir:

Deney No	Faktör A	Faktör B	Faktör C
1	1	1	1
2	1	2	2
3	2	1	2
4	2	2	1

Ortogonal Dizi Seçimi

Doğru ortogonal diziyi seçmek için şu adımlar izlenir:

Faktör sayısını ve seviyelerini belirleyin. Her faktör için kaç seviye test edileceğine karar verin.
Serbestlik derecesini hesaplayın. Toplam serbestlik derecesi = (her faktör için seviye sayısı - 1) toplamı.
Uygun diziyi seçin. Deney sayısı, toplam serbestlik derecesinden büyük veya eşit olmalıdır.
Faktörleri sütunlara atayın. Etkileşim beklenen faktörler uygun sütunlara yerleştirilmelidir.

Size Uygun Eğitimi Bulun

Bireysel mi yoksa kurumsal mı eğitim arıyorsunuz?

Sinyal-Gürültü (S/N) Oranı

Taguchi, deney sonuçlarının analizinde sinyal-gürültü oranı (Signal-to-Noise Ratio – S/N Ratio) adını verdiği bir performans ölçütünü kullanır. S/N oranı, bir faktör seviyesindeki ortalama performansı (sinyal) ve değişkenliği (gürültü) tek bir metrikte birleştiren logaritmik bir ölçüdür.

S/N Oranının Amacı

S/N oranının temel amacı, hem ortalama performansı iyileştirmek hem de varyasyonu azaltmak için tek bir optimizasyon kriteri sağlamaktır. Desibel (dB) cinsinden ifade edilir ve daha yüksek S/N oranı her zaman daha iyidir.

S/N Oranı Tipleri

Kalite kayıp fonksiyonu türlerine paralel olarak üç farklı S/N oranı hesaplama yöntemi vardır:

S/N Oranı Tipi	Formül	Amaç	Kullanım Alanı
Nominal-the-Best (NTB)	S/N = 10 log(y_ort^2 / s^2)	Hedef değere yakın, düşük varyans	Boyutsal toleranslar, voltaj, ağırlık
Smaller-the-Better (STB)	S/N = -10 log(1/n * toplam(yi^2))	Değerin sıfıra yakın olması	Aşınma, hata oranı, titreşim, emisyon
Larger-the-Better (LTB)	S/N = -10 log(1/n * toplam(1/yi^2))	Değerin mümkün olduğunca büyük olması	Çekme mukavemeti, verimlilik, ömür

Burada:

y_ort: Ölçüm değerlerinin ortalaması
s^2: Varyans
n: Ölçüm sayısı (tekrar sayısı)
yi: Her bir ölçüm değeri

S/N Oranının Hesaplanması – Örnek

Bir enjeksiyon kalıplama işleminde ürün çapının hedef değeri 50.00 mm olsun. Üç tekrar sonucunda ölçülen değerler: 50.02, 49.98, 50.01 mm.

Nominal-the-Best için:

y_ort = (50.02 + 49.98 + 50.01) / 3 = 50.003 mm
s^2 = [(50.02-50.003)^2 + (49.98-50.003)^2 + (50.01-50.003)^2] / 2 = 0.000433
S/N = 10 * log(50.003^2 / 0.000433) = 10 * log(5.773.441) = 67.61 dB

S/N oranı ne kadar yüksekse, performans o kadar iyidir.

Robust Tasarım Felsefesi

Taguchi'nin robust (dayanıklı) tasarım felsefesi, ürün ve süreçlerin kontrol edilemeyen değişkenliklere rağmen tutarlı performans göstermesini sağlama amacını taşır. Bu felsefe, kalite mühendisliğinin temel paradigmasını değiştirmiştir.

Robust Tasarımın Temel Prensipleri

Varyasyon, kalitenin düşmanıdır. Hedef değerden her sapma müşteriye, üreticiye ve topluma maliyet oluşturur.
Varyasyonu azaltmanın en ekonomik yolu parametre tasarımıdır. Pahalılaştırma (tolerans daraltma veya yüksek kaliteli malzeme kullanma) yerine, mevcut kaynaklar optimal şekilde kullanılarak varyasyon düşürülebilir.
Faktörler arası etkileşimler (interactions), robust tasarımda fırsat olarak kullanılır. Kontrol faktörlerinin doğru seviyeleri seçilerek gürültü faktörlerinin etkisi bastırılır.

Robust Tasarımın Avantajları

Düşük maliyet: Pahalılaştırma yerine akıllı tasarım ile kalite artırılır.
Yüksek güvenilirlik: Ürün, farklı çevre koşullarında tutarlı çalışır.
Daha az hurda ve yeniden işleme: Varyasyon azaldığı için spesifikasyon dışı ürün oranı düşer.
Müşteri memnuniyeti: Tutarlı performans, marka sadakati oluşturur.
Hızlı pazara çıkış: Tasarım aşamasında optimize edilen ürün, üretimde daha az sorun çıkarır.

Taguchi ve Klasik DOE Karşılaştırması

Taguchi metodu, Sir Ronald A. Fisher tarafından geliştirilen klasik Deney Tasarımı (Design of Experiments – DOE) yaklaşımına alternatif olarak ortaya çıkmıştır. İki yaklaşım arasında önemli farklar bulunmaktadır:

Kriter	Klasik DOE (Fisher)	Taguchi Metodu
Odak	Faktörler arası etkileşimlerin tespiti	Gürültü faktörlerine karşı dayanıklılık
Deney Sayısı	Tam faktöriyel (çok sayıda deney)	Ortogonal diziler (az sayıda deney)
Analiz Aracı	ANOVA, regresyon analizi	S/N oranı, ANOVA
Etkileşim Analizi	Kapsamlı etkileşim tahmini	Sınırlı etkileşim bilgisi
Maliyet	Yüksek (çok deney gerektirir)	Düşük (az deney yeterli)
Esneklik	Yüksek (özel tasarım mümkün)	Standart diziler ile sınırlı
Hedef	Faktör etkilerinin kesin tahmini	Uygulanabilir, robust çözüm bulma
Uygulama Kolaylığı	İstatistik bilgisi gerektirir	Mühendisler tarafından kolay uygulanabilir
Varyasyon Analizi	Ortalamaya odaklanır	Hem ortalama hem varyasyonu optimize eder

Eleştiriler ve Tartışmalar

Taguchi metodunun bazı yönleri istatistik topluluğunca eleştirilmiştir:

Etkileşim analizi yetersizliği: Ortogonal dizilerin seçimi, önemli etkileşimlerin gözden kaçırılmasına yol açabilir.
Standart dizi sınırlaması: Her problem için en uygun tasarımı sunmayabilir.
S/N oranının her zaman optimum olmaması: Bazı durumlarda ortalama ve varyans ayrı ayrı analiz edilmesi daha doğru sonuç verebilir.

Buna rağmen Taguchi metodunun pratik uygulama kolaylığı, düşük deney maliyeti ve mühendislik odaklı yaklaşımı onu sanayide en çok kullanılan deneysel tasarım yöntemlerinden biri yapmaktadır.

Pratik Uygulama Örneği

Aşağıdaki örnek, bir plastik enjeksiyon kalıplama prosesinde Taguchi metodunun nasıl uygulanacağını göstermektedir.

Problem Tanımı

Bir otomotiv parçası üreticisi, plastik bir muhafaza parçasının boyutsal doğruluğunu artırmak ve parçalar arasındaki varyasyonu azaltmak istemektedir.

Adım 1: Faktörlerin Belirlenmesi

Faktör	Açıklama	Seviye 1	Seviye 2	Seviye 3
A – Erime Sıcaklığı	Plastik hammaddenin erime sıcaklığı	200 °C	220 °C	240 °C
B – Enjeksiyon Basıncı	Kalıba enjeksiyon basıncı	60 bar	80 bar	100 bar
C – Soğutma Süresi	Kalıptaki soğutma süresi	15 sn	20 sn	25 sn
D – Tutma Basıncı	Dolum sonrası tutma basıncı	40 bar	50 bar	60 bar

Adım 2: L9 Ortogonal Dizisinin Seçilmesi

4 faktör ve 3 seviye için L9(3^4) ortogonal dizisi uygundur.

Adım 3: Deneylerin Yapılması ve Sonuçların Toplanması

Her deney koşulunda 5 parça üretilerek boyutsal ölçümler alınır. Hedef değer: 25.00 mm.

Deney	A	B	C	D	Ortalama (mm)	S/N (dB)
1	200	60	15	40	25.08	38.2
2	200	80	20	50	25.03	42.5
3	200	100	25	60	24.95	40.1
4	220	60	20	60	25.01	44.8
5	220	80	25	40	24.97	41.3
6	220	100	15	50	25.05	39.7
7	240	60	25	50	25.06	37.9
8	240	80	15	60	25.02	43.6
9	240	100	20	40	25.04	40.8

Adım 4: S/N Oranı Analizi

Her faktörün her seviyesi için ortalama S/N oranı hesaplanır:

Faktör	Seviye 1	Seviye 2	Seviye 3	En İyi Seviye
A – Erime Sıcaklığı	40.27	41.93	40.77	Seviye 2 (220 °C)
B – Enjeksiyon Basıncı	40.30	42.47	40.20	Seviye 2 (80 bar)
C – Soğutma Süresi	40.50	42.70	39.77	Seviye 2 (20 sn)
D – Tutma Basıncı	40.10	40.03	42.83	Seviye 3 (60 bar)

Adım 5: Optimum Koşulların Belirlenmesi

En yüksek S/N oranını veren faktör seviyeleri optimum koşullardır:

A2: Erime Sıcaklığı = 220 °C
B2: Enjeksiyon Basıncı = 80 bar
C2: Soğutma Süresi = 20 sn
D3: Tutma Basıncı = 60 bar

Bu kombinasyon, hem hedef değere en yakın ortalama performansı hem de parçalar arasındaki en düşük varyasyonu sağlar. Doğrulama deneyleri yapılarak sonuçlar teyit edilir.

Taguchi ve Six Sigma İlişkisi

Taguchi metodu ve Six Sigma, birbirini tamamlayan iki güçlü kalite yaklaşımdır.

Ortak Noktalar

Her iki yaklaşım da varyasyon azaltmayı temel hedef olarak benimser.
Veri odaklı karar verme süreçlerini kullanır.
Proses optimizasyonu için istatistiksel araçlardan yararlanır.

Tamamlayıcı Roller

Six Sigma (DMAIC) Aşaması	Taguchi Metodunun Katkısı
Define (Tanımla)	Kalite kayıp fonksiyonu ile sorunun ekonomik boyutunu ortaya koyar
Measure (Ölç)	S/N oranı ile hem ortalama hem de varyasyon ölçülür
Analyze (Analiz Et)	Ortogonal diziler ile ana etkiler ve etkileşimler belirlenir
Improve (İyileştir)	Parametre tasarımı ile robust optimum koşullar bulunur
Control (Kontrol Et)	Tolerans tasarımı ile kritik parametreler için kontrol limitleri belirlenir

Six Sigma projeleri içinde Taguchi metodu özellikle Improve (İyileştirme) aşamasında sıklıkla kullanılır. DMAIC sürecinin analiz ve iyileştirme adımlarında, Taguchi ortogonal dizileri verimli deney planları oluşturur ve S/N oranı ile varyasyonu minimize eden çözümler belirlenir.

Ayrıca Taguchi'nin kalite kayıp fonksiyonu, Six Sigma projelerinde maliyet-fayda analizinin temelini oluşturabilir. Sigma seviyesi arttıkça Taguchi kayıp fonksiyonundaki kayıp miktarı azalır; bu iki kavram arasındaki doğrudan ilişki, yönetim kademesine projenin finansal etkisini açıklamada güçlü bir araçtır.

Taguchi Metodunun Uygulama Alanları

Taguchi metodu birçok sektörde yaygın olarak kullanılmaktadır:

Otomotiv: Motor performansı, kaynak kalitesi, boya prosesi, parça boyutsal doğruluğu
Elektronik: PCB lehimleme, yarı iletken üretim, LCD panel kalitesi
Kimya: Reaksiyon koşulları optimizasyonu, polimer formülasyonu
Gıda: Isıl işlem parametreleri, raf ömrü iyileştirme
İnşaat: Beton karışımları, malzeme mukavemeti optimizasyonu
Sağlık: Tıbbi cihaz üretim parametreleri, ilaç formülasyonu

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Taguchi metodu nedir ve ne işe yarar?

Taguchi metodu, ürün ve süreç tasarımında kaliteyi artırmak ve varyasyonu azaltmak için kullanılan istatistiksel bir deneysel tasarım yöntemidir. Ortogonal diziler ve sinyal-gürültü oranı kullanarak, az sayıda deneyle optimum üretim koşullarını belirlemeyi sağlar. Temel amacı, ürünleri çevre değişkenliklerine karşı dayanıklı (robust) hale getirmektir.

Taguchi metodu ile klasik DOE arasındaki temel fark nedir?

Klasik DOE (Fisher yaklaşımı) faktörler arası etkileşimlerin kapsamlı analizine odaklanırken ve genellikle çok sayıda deney gerektirirken, Taguchi metodu ortogonal diziler sayesinde çok daha az deneyle sonuç alır ve gürültü faktörlerine karşı dayanıklılığa öncelik verir. Taguchi, S/N oranı ile hem ortalama performansı hem de varyasyonu aynı anda optimize eder.

Kalite kayıp fonksiyonu ne anlama gelir?

Taguchi'nin kalite kayıp fonksiyonu, bir ürünün hedef değerden sapmasının topluma verdiği kaybı parasal olarak ifade eden matematiksel bir modeldir. Fonksiyon kuadratik yapıdadır: L(y) = k(y-m)^2. Bu, spesifikasyon limitleri içindeki ürünlerin bile hedef değerden uzaklaştıkça artan bir kayıp oluşturduğunu gösterir.

Ortogonal dizi nasıl seçilir?

Ortogonal dizi seçimi için önce faktör sayısı ve seviye sayısı belirlenir. Toplam serbestlik derecesi hesaplanır (her faktör için seviye sayısı - 1 toplamı). Deney sayısı, toplam serbestlik derecesinden büyük olan en küçük ortogonal dizi seçilir. Örneğin 4 faktör ve 3 seviye için L9 dizisi, 7 faktör ve 2 seviye için L8 dizisi uygundur.

Sinyal-gürültü (S/N) oranı neden kullanılır?

S/N oranı, ortalama performans ve varyasyonu tek bir metrikte birleştiren logaritmik bir ölçüttür. Daha yüksek S/N oranı, daha iyi kalite anlamına gelir. S/N oranı sayesinde, hem hedef değere yakın ortalama hem de düşük varyans sağlayan faktör seviyeleri kolayca belirlenebilir. Bu, Taguchi'nin robust tasarım felsefesinin teknik temelidir.

Taguchi metodu hangi sektörlerde kullanılır?

Taguchi metodu başta otomotiv, elektronik, kimya, gıda, inşaat, havacılık ve sağlık sektörlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Üretim parametrelerinin optimize edilmesi gereken her alanda uygulanabilir. Özellikle çok sayıda değişkenin bulunduğu ve deney maliyetinin yüksek olduğu süreçlerde büyük avantaj sağlar.

Taguchi metodu Six Sigma projelerinde nasıl kullanılır?

Taguchi metodu, Six Sigma DMAIC döngüsü içinde özellikle Improve (İyileştirme) aşamasında kullanılır. Ortogonal diziler ile verimli deney planları oluşturulur, S/N oranı ile varyasyonu minimize eden koşullar belirlenir. Kalite kayıp fonksiyonu ise projenin finansal etkisini hesaplamada kullanılır.

Robust tasarım ne demektir?

Robust (dayanıklı) tasarım, bir ürün veya sürecin kontrol edilemeyen çevre faktörlerinden (sıcaklık, nem, kullanıcı farklılıkları, malzeme varyasyonları gibi) minimum düzeyde etkilenmesini sağlayan tasarım yaklaşımdır. Taguchi metodunda bu, kontrol faktörlerinin doğru seviyeleri seçilerek gürültü faktörlerinin etkisinin bastırılmasıyla elde edilir.

Six Sigma, Yalın Üretim ve Toplam Kalite Yönetimi gibi yaklaşımlarla birlikte kullanılarak işletmelerin kalite yolculuğunda vazgeçilmez bir araç olmaya devam etmektedir.